TÜRKİYE STRATEJİK OLARAK NE ÜRETİYOR?
“Stratejik üretim” ne?
Başka ülkelerle karşılaştırıldığında, kendisine üstünlük sağlayan, katma değeri yüksek, büyük oranda istihdam ve refah artışı sağlayan üretim…
Bir malın dünyadaki tek veya en büyük üreticisi olmak da stratejik üretim sayılabilir. Ancak ürettiğiniz mal dünyada çok talep ediliyor olmalı ve size üstünlük sağlamalı.
Meselâ, petrol ve doğalgaz böyle stratejik ürünlerdir.
Japonya’nın ileri teknoloji bilgisayar üretimi, Fransa’nın Concorde ve Airbus uçak üretimi, yüz milyarlarca dolar gelir sağlayan stratejik ürünlerdir.
Bu ürünler dünyaca talep edilir ve ihraç eden devletlere karşılaştırmalı üstünlük sağlar. Ülkelerine büyük katma değer ve refah getirir.
Türkiye’nin böyle bir malı var mı?
Aklıma iki ürün geliyor: Birisi fındık, diğeri bor madeni.
İkisinde de dünya birincisiyiz.
Lâkin dünyada birinci olmamız bu ürünlere stratejik olduğunu gösterir mi?
Zira, Fındıktan elde ettiğimiz gelir 2,3 milyar, bor madeninden elde edilen ise 900 milyon dolar civarında. Toplam, 3,2 milyar dolar.
Türkiye’nin yıllık Gayrisafi Yurtiçi Hâsılası (GSYH) 800 milyar dolar. Demek ki dünyadaki en büyük üretici olmamıza rağmen, fındık ve bordan elde ettiğimiz gelir çok cılız. Dolayısıyla bunları “stratejik üretim” sayamayız.
Peki, Türkiye için bu potansiyelde veya o potansiyele ulaşabilecek bir mal veya hizmet var mı?