Yerli Medya   |   Yabancı Medya   |   Faydalı Linkler  |   Ana Sayfam Yap   |   Sık Kullanılanlara Ekle 
17 Aralık 2017 Pazar TSİ 17:54:35
» Anasayfa
» Sosyal
» Ekonomi
» Eğitim
» Siyaset
» Asayiş
» Teknoloji
» Sağlık
» Gündem
» Son Haber
» Çocuk
» Dünya
» Yerel
» Spor
» Kültür / Sanat
» Araştırmalar
» Takipteki Konular
» Foto Galeri
» Seri İlanlar Yeni
» Künye
     
Türkiye'de gerçekten bağımsız basın kuruluşu var mı?  
Hayır Bağımsız basın kuruluşu yok.
Evet Bağımsız basın kuruluşları var.
 
» En Çok Okunanlar
  Zeki olmanın şaşırtıcı dezavantajları
 
 
» Gerekli Linkler
    
 
 
Bizce Daha Önemli Olan 10 Haber
 
 
Adaletli Bir Dünya İçin Yıldız kardeşlerden mini bir adım
ANKETE KATILIN 
'HUTBELERDE YOLSUZLUKLA İLGİLİ AYETLER NEDEN YOK?' 
YARATICI GÜÇ KAVRAMI 
2. YAHUDİ DEVLETİ İÇİN AÇIK DAVET 
Dürüst Muhabirlere Bir Haber  
SENA KABARTMA HARFLERDEN HİKÂYE OKUDU  
125 BİN TÜRKMEN ÇÖL ORTASINDA YARDIM BEKLİYOR 
Türk aydınlarından iktidara milli uyarı! 
Adalet
     
 
OYLARIMIZ ÖNSEÇİM YAPAN PARTİYE.................................... Bu kampanya...
Devamı >
 
     
 
  HOŞGÖRÜ 
  Rusya, Suriye’den Çıkar mı? Afrin’e Harekât An Meselesi mi?
17.12.2017
 
  İsmail Hakkı CENGİZ 
hacengiz@gmail.com  
 
  Düşünce Vadisi 
  KUDÜS MÜ DEDİNİZ?...
16.12.2017
 
  Özgür DENİZ 
 
 
  İNSANCA 
  Zarrab ve Türkiye-Amerika… Paçayı Kaptırmayacaksın!
09.12.2017
 
  Neslihan KORUTÜRK 
 
 
  GÖZÜN GÖRDÜĞÜ 
  Muzda sorun devam ederken…
05.12.2017
 
  Hüseyin ŞİNASİ 
 
 
  DEMOKRAT 
  "Aziz Vatandaşlarım"
06.03.2017
 
  Doğan FİLİK 
 
 
  DUYGULAR, ŞİİRLER 
  TÖVBE SURESİNDEN WATSAP PROFILİ
09.12.2017
 
  Orhan AFACAN 
 
 
  MİSAFİR YAZAR KÖŞESİ 
  İstanbul’da sabah yürüyüşü ve ihlâl edilen yaya hakkımız, Akgün İLHAN
17.12.2017
 
  GENEL HABERLER Misafir Yazar 
 
 
  HAYATIM SPOR 
  Bisiklete binmenin bir ideolojisi var mı?
14.10.2017
 
  Nazmi HİSARLI 
 
 
  ZEKÂ, KİŞİSEL GELİŞİM 
  Uygun Sayıları Bulabilir Misiniz?
08.09.2017
 
  KİTAP; SANAT ÂLEMİ 
 
 
  SÖZÜN SULTANLARI  
  Hangi gemideyiz, Nevzat DAĞLI
08.12.2017
 
  GENEL HABERLER 
 
 
  Dünyaya Adalet istiyorum 
  İŞ AHLAKI yok bu nedenle Ak ile kara karıştı
02.06.2015
 
  Osman YILDIZ 
osman@yb.com.tr  
 
 

 
» Haberin Doğru Adresi
Suudi Arabistan - İran rekabetinin perde arkası
 
21-11-2017


BBC TÜRKÇE

  • 20 Kasım 2017

Suudi Arabistan ve İran uzun süredir birbirine rakip iki güç fakat son yıllarda Orta Doğu'daki bu egemenlik yarışı iyice gerginleşti.

Sünni ve Şii mezhep rekabeti de zaten onlarca yıldır varolan husumetin tırmanışını hızlandırdı.

Tüm bir Orta Doğu haritasına bakıldığında bu din temelli ayrışmanın etkilerini görmek mümkün. Nüfus çoğunluğu ya da iktidardaki grubun mezhepsel aidiyetleri, bir kısım ülkelerin Suudi Arabistan'ın diğerlerinin İran'ın yanında yer almasında rol oynadı.

Tarihi olarak İslam dininin doğduğu yer olan Suudi Arabistan krallığı kendisini İslam dünyasının lideri olarak göregeldi.

Fakat 1979'daki İran İslam Devrimi ile bu durum değişti. İslam devriminden doğan yeni din adamları yönetimi ya da teokrasi, devrimin başka ülkelere de yayılmasını amaçlıyordu.

Özellikle de son 15 yıldır Suudi Arabistan ile İran arasındaki ayrılık bir dizi gelişmeyle daha da keskinleşti.

2003 yılında ABD öncülüğündeki güçler İran'ın en önemli hasımlarından Irak'da Saddam Hüseyin'in ve Iraklı Şiilerin yönetimde eşit temsil edilmediği iktidarının devrilmesiyle sonuçlandı. Bu işgalden sonra Irak'daki Şiilerin ve dolayısıyla İran'ın etkinliği de giderek güçlendi.

Telif hakkı AFP

2011'e gelirsek, Arap dünyasını bir baştan bir başa etkileyen ayaklanmalar bölge çapında hükümetleri sarstığında gerek İran gerekse Suudi Arabistan bunu bölgedeki etkinliklerini artırmak için fırsat olarak gördüler. Bu da özellikle Suriye, Bahreyn ve Yemen'de yaşanan istikrarsızlıklarda büyük rol oynadı.

Nasıl birden alevlendi?

Stratejik rekabetin birden alevlenmesinde İran'ın bir çok bakımdan bölgesel hakimiyet mücadelesinin kazanan tarafı olmaya başlamasının rolü var.

Suriye'de İran ve Rusya'nın Devlet Başkanı Beşar Esad'a desteği ile büyük ölçüde Suudi Arabistan tarafından desteklenen isyancı grupların Suriye'ye toplanması arasında bir bağ var.

Suudi Arabistan umarsızca İran'ın giderek artan etkinliğini durdurma çabasında. Ülkeyi fiilen yönetmekte olan genç ve ateşli veliaht prens Muhammed bin Salman'ın attığı adımlar bölgesel gerginliği daha da tırmandırıyor.

Prens bin Salman'ın Suudi Arabistan'ın güney komşusu Yemen'deki isyancılara savaş ilan etmesinin gerisinde kısmen İran'ın etki alanının genişlemesini durdurma düşüncesi var. Fakat bu ülkedeki çatışmalar üçüncü yılına girerken, bunun ağır kayıpla sonuçlanabilecek bir kumar olduğu görülüyor.

İran'dan Suudi Arabistan'a: 'Bölgede sorun yaratmak yerine kendi iç işlerinizi çözün'

Yardım örgütleri: Yemen'e ablukayı kaldırın

O esnada Lübnan'da bir çok gözlemci Suudilerin, İran'ın müttefiki Şii Hizbullah hareketinin hem askeri hem politik olarak etkili olduğu bu ülkede istikrarı bozmak amacıyla Başbakan Saad Hariri'yi zorla istifa ettirdiğine inanıyor.

Hizbullah: Başbakan Hariri'nin istifası Suudilerin kararı

Lübnan Başbakanı Hariri suikastten korktuğunu söyleyerek istifa etti

Tabi dış faktörler de işin içine giriyor. Suudi Arabistan ABD'deki Trump yönetiminin desteğinden cesaret alırken, İran'ı ölümcül bir tehdit olarak gören İsrail yönetiminin de İran'ı kontrol altında tutma çabasında Suudilere bir tür destek verdiği söylenebilir.

Telif hakkı EPA
Image caption Bu yılın Mayıs ayında ABD Başkanı Donald Trump Ortadoğu gezisi sırasında Mısır lideri Abdül Fettah el Sisi ve Kral Salman bin Abdülaziz ile biraraya gelmişti

Trump, Suudi Arabistan gezisi ile yeni bir ilişki kurmayı amaçlıyor

İsrail devleti İran yanlısı savaşçıların Suriye ile sınırına yaklaşmasından son derece huzursuz.

İsrail ve Suudi Arabistan 2015 yılında İran ile nükleer faaliyetlerini sınırlaması konusunda yapılan uluslararası anlaşmaya en çok karşı çıkan iki ülkeydi. Bu anlaşmanın İran'ın atom bombası yapma ihtimalini tamamen ortadan kaldırmadığını savundular.

Kim kimin müttefiki?

Ortadoğu stratejik haritası en genel anlamda Şii-Sünni bölünmüşlüğünün bir yansıması.

Suudi kampında Körfez'deki diğer önde gelen Sünni aktörler Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt ve Bahreyn'in yanısıra Mısır ve Ürdün var.

İran'ın yanında ise Suriye hükümeti ve Suriye iç savaşında İranla birlikte Esad hükümetini destekleyen Lübnan merkezli Şii Hizbullah hareketi var.

Irak'ın Şii ağırlıklı hükümeti de İran'ın yakın müttefiki ama Irak hükümeti çelişkili gibi de görünse de, aynı zamanda IŞİD'e karşı savaşta desteğine muhtaç olduğu ABD ile de yakın ilişkilerini sürdürüyor.

Soğuk Savaş gibi

Bu durum bir çok bakımdan ABD ve Sovyetler Birliği'nin küresel etki alanları çevresindeki gerginliğinin sürdüğü Soğuk Savaş'ın bölgesel bir muadili gibi.

İran ve Suudi Arabistan doğrudan savaşmıyor ama bölge çapında devam eden bir çok çatışma ve savaşta destekledikleri güçler karşı karşıya.

Suriye bunun en net örneği. Yemen'de ise Suudiler, İran'ı Husi isyancılara, kendisine yönelen balistik füzeleri temin etmekle suçluyor.

Telif hakkı Reuters
Image caption Şu anda İran ile Suudi Arabistan arasındaki gerginliği en hızlı tırmandıran yer Yemen

Fakat Yemen'de bataklığa saplanıp, Suriye'de de esasen yenilen Suudi Arabistan şimdi gözünü bir sonraki vekalet savaşı adayı olarak Lübnan'a dikmiş gibi görünüyor.

Lübnan'ın, Suriye benzeri bir karmaşaya sürüklenmesi tehlikesi var ama hemen hiç bir yorumcu Suudilerin burada egemenlik sağlayabileceğini düşünmüyor.

Lübnan'da bir çatışma çok büyük hızla Hizbullah'ın ezeli düşmanı İsrail'i işin içine çekebilir ve bu daha öncekilerin tümünden daha vahim bir üçüncü İsrail-Lübnan savaşına yol açabilir.

Bazı kuşkucu yorumcular "Acaba Suudi veliaht prensi, rakiplerine vurmak için İsrail ile Hizbullah'ı mı çatıştırmayı planlıyor?" sorusunu da gündeme getiriyor.

İran ile Suudi Arabistan arasında doğrudan savaş çıkabilir mi?

Şimdiye kadar Tahran ve Riyad hep kendilerine vekalet eden başka güçler aracılığıyla çatıştılar. Her ikisi de doğrudan bir savaş hazırlığı içinde görünmüyor fakat Suudi Arabistan'ın başkentine Yemen'den başarılı bir füze saldırısı bu durumu tamamen değiştirebilir.

İki ülkenin doğrudan karşı karşıya gelebilecekleri alan, birbirlerine deniz sınırı olan Körfez.

Fakat burada bir çatışma çok daha büyük bir savaşa dönüşme riski taşıyor. ABD ve Batılı güçler açısından petrol taşımacılığının can damarı olan Körfez sularının güvenliği hayati önem taşıyor ve bu yolun güvenliğini tehlikeye atacak bir savaş, ABD donanması ve hava kuvvetlerini kolayca bölgeye çekebilir.

Suudi liderliği şu anda İran'ı varoluşsal bir tehdit olarak görüyor ve veliaht prens, gerekli gördüğü bütün adımları atmaya hazır gibi görünüyor.

Uzun bir süre ABD ve müttefikleri İran'ı Ortadoğu'nun istikrarını bozan odak olarak görmüşlerdi. Fakat, Suudi Arabistan'ın bu yeni ataklığı bölgede hızla yeni bir istikrarsızlık odağı oluşturma tehlikesi içeriyor.



Yorumunuzu Ekleyin Arkadaşınıza Gönderin İlgilisine Gönderin Çıktısını Alın Sayfa Başı
Bu Habere Henüz Yorum Yapılmamış
» Güne Bakış
 
Son Haber
Bu günler ne kadar kurak bilmem farkında...
Fas'ta gıda yardımı sırasında izdiham: E...
Son dakika: ABD donanması savaş düzenine...
3. havalimanı inşaatına yeni maden izni ...
Ürdün, Rusya ve ABD'den 'Suriye'nin güne...
 
Gündem
Beyazay İZMİR : Tiyatro Biletimi İnterne...
Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platfor...
Yeni İstanbul: 3. Havalimanı projesiyle ...
Reza Zarrab davasının kilit isimleri...
Rehmet ve şükranla anıyoruz...
 
Sağlık
Beyazay İZMİR: Kanımı Şahitsiz Vermenin ...
Plastik kullanımı bir mecburiyet değil: ...
Hava kirliliği sperm kalitesini düşürüyo...
Rusya’da radyoaktif sızıntı alarmı: Rady...
Beyazay İZMİR: 'Böyle Bir Hizmetimiz Yok...
 
Teknoloji
İngiltere Genelkurmay Başkanı'ndan uyarı...
Türkiye’yi internet ile tanıştıran Musta...
TAEK’e Soruyoruz: Radyoaktif bulutlar Tü...
Avrupa Kentleri Dönüştürücü Eylem ödülü ...
Freedom House: Türkiye, internet özgürlü...
 
Asayiş
Cengiz Han'ın resmini çiğneyen Çinliye h...
Antikapitalist Müslümanlar üyesi vicdani...
İsrail'de Netanyahu'ya karşı 'Utanç Yürü...
Reza Zarrab ifadesinde neler söyledi?...
ABD Savunma Bakanlığı: Suriyeli Kürtlerl...
 
Siyaset
Bahçeli, 'seçim ittifakı' formülünü çize...
Bahçeli'nin baraj ve ittifak çıkışının a...
Bağımsızlık referandumunun sonuçlarını a...
Açlık grevindeki Semih Özakça’ya tahliye...
Economist: PYD'nin Kürt muhaliflere de t...
 
Eğitim
BEYAZAY İZMİR: 'Görme Engellileri Sınavl...
PISA Direktörü Schleicher: Türk eğitim s...
Beyazay İZMİR'den Üniversitelere çağrı: ...
BEYAZAY İZMİR: ÖZEL EĞİTİM ÇALIŞTAYI...
Beyazay İZMİR Engelli Farkında’lığı Semi...
 
Kültür / Sanat
Hayvanları aşağılamakta kullanılan kelim...
Van Gölü’nden 6 bin 500 yıllık su altı p...
İnsanlık tarihinin bilinen en eski tapın...
[Kedi-Siz] Fırat Çavaş: Engelli Hayvanla...
12 bin yıllık Hasankeyf’e döşenen dinami...
 
Spor
Arkasında sayısız rekor bırakan ‘Türk Sü...
[Yol arkadaşım bisiklet 200 yaşında] Eng...
Çankaya Belediyesi Görme Engelliler Spor...
Avrupa Bisiklet Yolları Ağı EuroVelo’ya ...
Pedal engel tanımaz!...
 
Yerel
İda Dayanışma Atikhisar için nöbette...
Basmane Çukuru imar planına dört yıl son...
5 soruda Zimbabve krizi...
DOĞASEVERLER DAĞA TAŞA ATATÜRK YAZDILAR...
Istrancalardaki yarasaların çığlığına gö...
 
Dünya
Tutuklu gazeteci sayısında liderlik bu s...
Trump'ın Kudüs kararı: Orta Doğu'da barı...
Ali İsmail’in, 'Dünyada susuz yer kalmas...
ABD'nin Kudüs kararı kim için ne anlama ...
Rusya, Suriye'de savaşı kazandı mı?...
 
Çocuk
UNICEF: Hava kirliliği çocuklarda beyin ...
Ekrana bakmak ve hayal kurmak arasında t...
IŞİD'in yabancı savaşçılarının çocukları...
UNICEF: Her 10 dakikada bir kız çocuğu ş...
UNICEF: Bangladeş'e sığınan Arakanlı Mü...
 
Sosyal
Zeki olmanın şaşırtıcı dezavantajları...
İngiltere'ye göçlerinin 100. yılında Kıb...
BEYAZAY İzmir: Gönüllü Olmak İster misin...
Duyguyu açığa çıkar, yüzleş, halleş...
Beyazay İZMİR; Salih ARIKAN: Her İşimizi...
 
Ekonomi
Irak ve İran Kerkük petrolü için anlaştı...
Enflasyon 14 yılın en yükseğinde: %12,98...
Bellway şirketinin sahibinden Kılıçdaroğ...
Telekom’dan, TİVİBU Kazığı, Hem de Çifte...
Euro, dolar ve sterlin rekor kırdı: TL'd...